राजु श्रेष्ठ


हामीले महाभारत अवश्य पनि पढेका हौला । दलित परिवारमा जन्मेका एकलब्य धनुर्धर विद्यामा अर्जुन भन्दा पनि राम्रो भएकोले गुरु द्रोणाचार्यले आफना शिष्य एकलब्यसंग गुरु दक्षीणा माग्ने क्रममा बुढी औला मात्र के मागेका थिए, एकलब्यले एकछिन पनि नसोचेर गुरुको चाहना अनुसार आफनो बुढी औला काटेर गुरुको अगाडी राखिदिएका थिए रे । एउटा यस्तो जमाना थियो । अर्को आजको जमाना छ । एउटा कलयुगि चेलाले आफनै गुरुको घरबार आफनो नाममा गरेर बिस्थापित गर्ने तयारीमा छन् ।


पर्सा जिल्लाको सुरजाहा कटी गाबिस निवासी जगदिश प्रसाद साह तेलीले आफनै गुरुसंग बेइमानी गरी उनलाई घरवार विहिन बनाउने अभियानमा कम्मर कसेर लागेका छन् । तर सिङ्गो समाज गुरुको पक्षमा उभिदिएपछि बेइमान चेला र उनका मतियारको होस उडेको छ ।


घटना हो बीरगंज बिर्ता ४ निवासी भाइराजा जोशीको । भाइराजा विगत १ सय बर्षदेखि विर्तास्थित आफनो निवासमा बसोबास गर्दै आइरहेका छन् । तर करौडौ रुपैया मुल्य पर्ने घरजग्गा तत्कालिन नापी कार्यालय र मालपोत कार्यालयका केही भ्रष्ट कर्मचारीको सहयोगमा भुमाफिया तेलीले आफनो नाममा दर्ता कायम गर्न सफल भएपछि यतिवेला तेली आफनै गुरुलाई घरबाट विस्थापित गर्ने तयारीमा लागेका हुन् ।


भनिन्छ, डायनले पनि सात घर छाडछ भनेर, तर भुमाफिया तेली त डायनभन्दा पनि लिच्चर परेछन् । उनले त आफनै गुरुलाई नै घरवाट विस्थापित गर्न लागेका छन् । उनको यस गलत काममा मालपोत कार्यालय, नापी कार्यालयका तत्कालिन प्रमुख र केही स्थानिय नेताहरुले समेत साथ दिएका थिए रे । र्सवसाधारण जनताको जग्गा जमिनको सुरक्षाको जिम्मेवारी बोकेको कार्यालयबाटै यस्तो गलत कार्य हुन्छ भने जनताले जग्गा जमिनको सुरक्षाको लागि अब कसलाई गुहार्ने त ?


एउटा लामो कालखण्डदेखि बस्दै आइरहेको ब्यक्तिको नाममा जग्गा दर्ता कायम गर्न अनेक झन्झट देखाउने हाम्रा सरकारी कर्मचारीहरु, के को आधारमा वाहिरबाट आएको अपरिचित ब्यक्तिको नाममा घर जग्गा दर्ता कायम गरेको होला ? यदि यस्तै सरकारी कार्यालय र न्यायालयको भर पर्ने हो भने तीन करोड नेपाली जनता कसैको पनि जायजेथा सुरक्षित छैन भन्दा गलत नहोला ।


यस घटनामा त न्यायालय, मालपोत कार्यालय र नापी कार्यालयले हामीले मान्छे नचिनेकोले भुल भयो भन्ने बाटो पनि छैन । किनभने भुमाफिया जगदिश प्रसाद साह तेलीले भुमाफियाको खेल यसभन्दा पहिले पनि नगरेको होइन । उनले तत्कालिन नापी प्रमुख हृदयनारायण मिश्रको सहयोगमा पर्सा जिल्लाभित्रको थुप्रै जग्गाहरु आफनो नाममा दर्ता गरेर तत्कालिन सरकारलाई हल्लाई दिएको थियो । तर पछि उनको ज्यादतीको बारेमा विभिन्न टेलिभिजन, रेडियो र पत्रपत्रिकाहरुमा समाचार र्सार्वजनिक भएपछि, नेपाल सरकारले केन्द्रीयस्तरबाटै एउटा टोली पर्ठाई तेलीको नाममा रहेको सम्पूर्ण घरजग्गा खारेज गर्ने प्रक्रिया अगाडी बढाएको थियो ।


अब हेर्नोस त, मालपोत र नापी कार्यालयले सक्कली मान्छेको नाममा पास गर्दा अनेक बखेडा झिक्ने, अनि भुमाफियाको नाममा भने विना कुनै झण्झटको सरलक्क दर्ता कायम गरिदिने । अनि भएन त गजबको काम - त्यसमाथि जिल्ला अदालत र पूनरावेदन अदालतले बुझेर हो वा नबुझेर, त्यस्तै भुमाफियाका पक्षमा फैसला गरेर उसको नाजायज कामलाई थप प्रोत्साहित गर्ने काम गरेको छ ।


हाम्रो देश नेपालमा कानुनको पालना गर्नेलाई मात्रै कानुन लाग्ने हो भने त हाम्रो भन्नु केही छैन । होइन भने, नेपाल सरकार कानुन पालना गर्ने भन्दा पनि कानुनको उलध्घन गर्नेलाई लिएर गम्भीर हुनु पर्ने बेला आइसकेको छ ।


शायद, कानुनको यही बेताल देखेर होला, पीडित भाइराजा जोशी अदालत र न्यायाधिश कहा दौडिन छाडेर अब समाजीक न्यायको लागि समाजलाई हारगुहार लाउदैछन् । नेपालको सरकारी कार्यालय र कानुनले आफुप्रति न्याय नगरेपछि अन्तिममा आएर उनका परिवारले समाजलाई साक्षि राख्दै सामाजिक न्यायको लागि गुहार्दैछन् । भाइराजाको यो गुहार ले सरकारी न्यायालय र कार्यालयको निष्पक्षता र इमान्दारिता माथि नै प्रश्न चिन्हृ खडा गरिदिएको छ ।


नेपाली जनताको तलब खाइ र्सवसाधारण जनताको सेवा गर्छु भन्ने कर्मचारीले भन्दा, बरु तलब नखाने जनताले भाइराजालाई साथ दिने भएपछि उनको परिवारमा आशा पलाएको छ । र्सवसाधारण जनता सबैले साथ दिने भएपछि यतिवेला जगदिश प्रसाद साह तेली भागेका छन् । करौडौ मुल्य पर्ने घर जग्गाको लागि उनले अहिले पनि लाखौ रुपैया खर्च गरिरहेका छन् । तर समाजिक न्यायको अगाडी जति खर्चे पनि केही हुनेछैन ।


तैपनि कसैले सिङ्गो समाजको भावनालाई चुनौती दिन खोज्छ भने, त्यस्ता ब्यक्तिलाई समाजले कडा सजाय दिनुका साथै समाजबाट सधैंको लागि बहिष्कार गरिदिन सक्छ । त्यस्तै एउटा उदाहरण बीरगंजस्थित छपकैया पोखरीमा भएको छ । सर्वोच्च अदालतले छपकैया पोखरीको विवादमा एक ब्यक्तिको पक्षमा फैसला गरिदिए पनि समाजिक विरोधको कारण आजसम्म ती ब्यक्तिले पोखरी नजिक पुग्ने हिम्मत पनि गर्न सकेका छैनन् । हो त्यस्तै अवस्था अब जगदिश प्रसाद साह ते्लीको हुनेछ । समाजको अगाडी उनको पाखुरा र पैसाको बल र चलाखी केही चल्ने छैन । बरु उनले क्षमायाचना गरेर आए, हुनसक्छ समाजले उनको बारेमा नरम भएर सोच्न सक्छ ।